Rośnie liczba chorób wenerycznych. Na które chorujemy dziś najczęściej?

Kilka tygodni temu w gabinecie siedziała przede mną pacjentka około trzydziestki. Przyszła z pozoru z banalnym problemem: „Pani doktor, od kilku miesięcy mam nawracające infekcje. Znowu grzybica”.

Po wywiadzie od razu zleciłam diagnostykę PCR w kierunku chorób przenoszonych drogą płciową. Wynik: chlamydia. Pacjentka była zaskoczona: „Przecież ja nie mam żadnych objawów choroby wenerycznej”.

Ja nie byłam zaskoczona – z doświadczenia klinicznego wiele chorób wenerycznych przez długi czas nie daje żadnych objawów.

Choroby weneryczne to wciąż temat tabu, wstydliwy. Tymczasem w Europie liczba zakażeń chorobami przenoszonymi drogą płciową w ostatnich latach znacząco wzrosła. W niektórych raportach mówi się nawet o 300-procentowym wzroście zachorowań w ciągu kilku lat.

Dlatego chcę, abyście wiedziału na jakie infekcje chorujemy dziś najczęściej i kiedy warto zrobić badania.

Przeczytasz tutaj:

• Czym są choroby weneryczne?

• Jakie są najczęstsze choroby weneryczne?

• Typowe i nietypowe objawy chorób wenerycznych

• Jakie badania wykrywają choroby weneryczne?

• Czy jednorazowy sex może prowadzić do zakażenia?

• Czy nieleczone choroby weneryczne mogą być groźne?

Czym są choroby weneryczne?

Choroby weneryczne to infekcje przenoszone głównie podczas kontaktów seksualnych.

Do zakażenia może dojść podczas:

• tradycyjnego stosunku seksualnego – tzw. waginalnego
• seksu oralnego
• seksu analnego
• kontaktu błon śluzowych narządów płciowych.

Choć rzadziej, ale zakażenie może nastąpić również podczas porodu, gdy dziecko przechodzi przez drogi rodne zakażonej matki.

Najważniejsze jest jednak coś innego.

Wiele z tych chorób rozwija się bardzo dyskretnie. Na przykład zakażenie chlamydią nie daje objawów nawet u około 70–75% kobiet. Dlatego wiele osób przez długi czas nie wie, że jest zakażonych i leczy się bezskutecznie na nawracające infekcje.

Jakie są najczęstsze choroby weneryczne?

Obecnie najczęściej spotykane choroby weneryczne u kobiet i mężczyzn to chlamydia, rzeżączka, kiła, rzęsistkowica, zakażenie HPV oraz HIV. Ich objawy mogą być różne – od braku dolegliwości po upławy, pieczenie czy zmiany skórne.

Choroby weneryczne, objawy i drogi zakażenia

choroba weneryczna	najczęstsze objawy	kogo dotyczy	jak dochodzi do zakażenia
Chlamydia	często brak objawów, upławy, ból podbrzusza	kobiety i mężczyźni	kontakt seksualny
Rzeżączka	pieczenie przy oddawaniu moczu, ropna wydzielina	kobiety i mężczyźni	kontakt seksualny
Mykoplazma genitalna	ból podbrzusza, pieczenie, plamienia	częściej kobiety	kontakt seksualny
Ureaplazma	często brak objawów	kobiety i mężczyźni	kontakt seksualny
Rzęsistkowica	pieniste upławy, świąd pochwy	głównie kobiety	kontakt seksualny
Kiła	owrzodzenie w miejscu zakażenia, wysypka	kobiety i mężczyźni	kontakt seksualny
Opryszczka narządów płciowych	bolesne pęcherzyki i owrzodzenia	kobiety i mężczyźni	kontakt seksualny
Zakażenie HPV	brodawki narządów płciowych lub brak objawów	kobiety i mężczyźni	kontakt seksualny
Zakażenie HIV	długo brak objawów, później objawy ogólnoustrojowe	kobiety i mężczyźni	kontakt seksualny, krew
Wirusowe zapalenie wątroby typu B	często bezobjawowe, objawy wątrobowe	kobiety i mężczyźni	kontakt seksualny, krew

Wokół chorób wenerycznych wciąż krąży wiele mitów dotyczących sposobu zakażenia. Pacjentki często pytają, czy można np. zarazić przez ślinę – na przykład podczas pocałunku, albo przez dotyk, wspólną toaletę czy ręczniki.

Nie.

Zdecydowana większość chorób przenoszonych drogą płciową przenosi się przede wszystkim przez bezpośredni kontakt z wydzieliną z dróg rodnych lub błonami śluzowymi podczas kontaktu seksualnego. Sam kontakt ze śliną (pocałunek), podanie ręki czy korzystanie z tej samej toalety nie jest drogą zakażenia. Jeśli podejrzewasz, że mogłaś się zarazić – najważniejsze będzie dla Ciebie ustalenie, czy doszło do bezpośredniego kontaktu z wydzielinami intymnymi osoby zakażonej.

Typowe i nietypowe objawy chorób wenerycznych

Wiele kobiet zakłada, że gdyby miała chorobę weneryczną, na pewno by to od razu poczuła. Nic bardziej mylnego! Spora część infekcji przenoszonych drogą płciową rozwija się bardzo dyskretnie, ponieważ bakterie często kolonizują błony śluzowe szyjki macicy lub cewki moczowej i przez długi czas nie wywołują silnej reakcji zapalnej. Organizm nie zawsze reaguje gwałtownie, dlatego zakażenie może rozwijać się miesiącami, a czasem nawet dłużej, zanim pojawią się wyraźne dolegliwości. Jeśli objawy się pojawiają, bywają na tyle subtelne, że łatwo je zbagatelizować lub pomylić z typową infekcją intymną, na przykład grzybicą.

Najczęściej mogą to być:

• niewielkie upławy lub zmiana ich zapachu
• pieczenie podczas oddawania moczu
• dyskomfort albo ból w podbrzuszu
• plamienia między miesiączkami
• ból podczas współżycia.

Czasami pojawiają się też objawy, które przypominają się co jakiś czas, jak nawracające infekcje intymne. Wiele kobiet przez dłuższy czas próbuje leczyć je doraźnie, nie podejrzewając, że przyczyną może być właśnie bakteria przenoszona drogą płciową.

Dlatego jeśli zauważysz u siebie którykolwiek z poniższych objawów, nawet subtelnych, warto skonsultować się z lekarzem:

• pieczenie podczas oddawania moczu
• ból podbrzusza
• upławy o nietypowym zapachu
• plamienia między miesiączkami
• ból podczas współżycia
• nawracające infekcje intymne.

Jakie badania wykrywają choroby weneryczne?

Nie istnieje (niestety!) jedno badanie, które wykrywa wszystkie infekcje weneryczne. Różne patogeny diagnozuje się w różny sposób, dlatego ginekolog dobiera badania w zależności od objawów i sytuacji pacjentki.

Istnieje jednak badanie laboratoryjne, które wykrywa aż sześć infekcji. Jest to PCR i jest skrótem, który oznacza reakcję łańcuchową polimerazy (Polymerase Chain Reaction). To nowoczesna metoda laboratoryjna, która pozwala wykryć materiał genetyczny drobnoustroju nawet wtedy, gdy w organizmie znajduje się go bardzo niewiele.

Badanie polega najczęściej na pobraniu wymazu z:

• szyjki macicy
• pochwy lub
• cewki moczowej.

Dzięki tej metodzie można w jednym badaniu wykryć kilka bakterii i pasożytów przenoszonych drogą płciową, między innymi:

• chlamydię,
• rzeżączkę,
• mykoplazmę genitalną,
• mykoplazmę hominis,
• ureaplazmę,
• rzęsistka pochwowego.

Nie wszystkie choroby weneryczne wykrywa się jednak w wymazie. Niektóre infekcje mają charakter ogólnoustrojowy i diagnozuje się je w badaniach krwi. Dotyczy to między innymi takich chorób jak:

• kiła,
• zakażenie wirusem HIV,
• wirusowe zapalenie wątroby typu B.

Z kolei w przypadku opryszczki narządów płciowych czy zakażenia HPV diagnostyka może obejmować zarówno badanie kliniczne zmian skórnych, jak i badania laboratoryjne.

Właśnie dlatego przy podejrzeniu choroby wenerycznej często zlecamy kilka badań jednocześnie.

Czy jednorazowy sex może prowadzić do zakażenia?

Tak.

I w praktyce klinicznej zdarza się to częściej, niż myślisz. Zakażenie nie wymaga wielu partnerów ani długotrwałej relacji. Wystarczy jeden kontakt z osobą zakażoną. Dlatego w medycynie mówimy raczej o ryzykownych sytuacjach, a nie o „ryzykownych osobach”.

Wszystkim pacjantkom powtarzam zawsze, że warto zgłosić się do ginekologa i zrobić badania wenerologiczne jeśli:

• w Twoim życiu pojawił się nowy partner seksualny,
• odbyłaś stosunek stosunek bez prezerwatywy,
• masz infekcje intymne, które nawracają,
• planujesz ciążę.

---

Sprawdź też:

Grzybica pochwy – jak najszybciej ją wyleczysz? Radzi ginekolog

---

Czy nieleczone choroby weneryczne mogą być groźne?

Tak – nieleczone choroby weneryczne mogą być groźne, ponieważ przez długi czas rozwijają się bezobjawowo, a jednocześnie stopniowo uszkadzają tkanki i mogą prowadzić do powikłań.

Najczęściej dotyczą one narządów rodnych, ale czasem obejmują również inne części organizmu.

Możliwe powikłania to między innymi:

• zapalenie narządów miednicy mniejszej, czyli stan zapalny obejmujący macicę, jajowody lub jajniki, który może powodować ból w podbrzuszu, gorączkę, bolesność podczas stosunku czy nietypowe upławy;
• przewlekły ból podbrzusza, który może utrzymywać się przez długi czas po przebytej infekcji;
• uszkodzenie jajowodów, które utrudnia transport komórki jajowej i może prowadzić do problemów z zajściem w ciążę;
• ciąża pozamaciczna, czyli rozwój zarodka poza jamą macicy, najczęściej w jajowodzie;
• nawracające stany zapalne dróg rodnych i układu moczowego.

W niektórych chorobach wenerycznych mogą pojawić się także zmiany skórne lub na błonach śluzowych, na przykład pęcherzyki i bolesne owrzodzenia w okolicy narządów płciowych, brodawki narządów płciowych związane z zakażeniem wirusem HPV czy wysypka na innych częściach ciała – jak w przypadku kiły.

Wiem, że choroby weneryczne wciąż są tematem tabu. Wiele kobiet wstydzi się pytać o badania albo odkłada wizytę u lekarza. A przecież diagnostyka jest dziś szybka, prosta i skuteczna.

Jeśli masz wątpliwości, zauważasz niepokojące objawy albo po prostu chcesz sprawdzić swój stan zdrowia – zgłoś się do lekarza ginekologa. Czasem jedno badanie daje ogromny spokój. A czasem pozwala wykryć infekcję, która przez długi czas rozwijałaby się zupełnie bezobjawowo.

---

Autorka: dr Agnieszka Osińska, specjalista ginekolog-endokrynolog. Specjalizuje się w ginekologii, doborze nowoczesnej antykoncepcji, endokrynologii ginekologicznej, prowadzeniu ciąży i leczeniu niepłodności. Jako endokrynolog pomaga również w problemach z hormonami tarczycy i wykonuje zabiegi ginekologii estetycznej.